689688086  academiaaranesalenguaoccitana@gmail.com

 

Hè ueit ans se produie eth prumèr miracle, damb era declaracion estatutària dera oficialitat der occitan en Catalonha. En gèr de 2014 se produie eth segon damb era publicacion deth Decrèt que creaue era Acadèmia Institut d’Estudis Aranesi.
Eth passat 17 de noveme, eth Diari Oficial dera Generalitat de Catalonha publiquèc era Resolucion entà qu’er Institut d’Estudis Aranesi- Acadèmia aranesa dera lengua occitana s’inscriuesse en Registre d’acadèmies de Catalonha. Catalonha a dotze Acadèmies. Er IEA-AALO ei era soleta acadèmia de Catalonha que non a era sedença en Barcelona. Ei era soleta institucion damb reconeishement juridic d’Acadèmia e era sedença en Occitània.
Eth madeish diari oficial publiquèc es Estatuts dera institucion qu’a per objècte era nauta investigación e er estudi der aranés, e er establiment des critèris de normatiua d’acòrd damb es principis dera Gramatica occitana de Loís Alibèrt e es Normes ortografiques der aranés, coma part integranta der espaci lingüistic e culturau occitan. Er IEA-AALO a de collaborar, de conformitat damb aguesti principis, damb entitats academiques, de recerca o culturaus reconeishudes pes institucions publiques der espaci occitan, en establiment dera normativa lingüistica de referéncia entath conjunt dera lengua occitana.
Es estatuts indiquen qu’era finalitat der IEA-AALO ei er establiment e actualizacion dera norma lingüistica dera varietat aranesa der occitan e velhar per qu’eth procés de normativizacion d’aguesta lengua sigue coerent damb tot eth sòn encastre lingüistic. Atau madeish, er Institut d’Estudis Aranesi- Acadèmia aranesa dera lengua occitana ei era autoritat entar assessorament que, en matèria de lengua occitana, li sigue sollicitat pes administracions publiques e es organismes que’n depenen, e tanben entàs centres d’ensenhament públics e privats e entàs mieis de comunicacion de titularitat publica, d’acòrd damb er article 4 dera Lei 35/2010, d’l d’octobre, der occitan, aranés en Aran.

Er IEA-AALO a de collaborar, damb es activitats que li son pròpries, en progrés e en desvolopament dera lengua, dera cultura e dera societat en generau.

Catalonha possèc, hè quauqui ans, eth Grop de Lingüistica Occitana (GLO), dera Secretaria Generau de Politica Lingüistica damb era finalitat d’auer er aconselhament de besonh ena promocion der occitan. Aquera experimentacion ajudèc a auer un referent dera actuau Acadèmia. Quauqui des membres deth GLO (sèt) ara formen part der IEA-AALO. Aguest nau pas ennautís era consideracion dera lengua ath maxim nivèu institucionau. Damb era basa e experimentacion der Institut d’Estudis Aranesi, qu’a existit pendent es darrèrs dètz ans, e mès, coma conselh assessor deth Conselh Generau d’Aran, en matèria de lengua, e damb era experimentacion deth GLO, se cree aguesta Acadèmia Institut d’Estudis Aranesi damb dues seccions: era estandard, a imatge deth GLO e era aranesa, damb objectius e finalitats coma es dera seccion de lingüistica der Institut d’Estudis Aranesi (conselh assessor deth Conselh Generau d’Aran). Aqueth Institut d’Estudis Aranesi auie dues seccions mès, era d’estudis juridics e era d’istòria, que seguissen eth son camin segontes es principis e critèris damb es que sigueren creats e que naturauments auràn d’èster considerades per IEA-AALO.
Er Institut d’Estudis Aranesi-Acadèmia aranesa dera lengua occitana ei eth resultat dera collaboracion e bona relacion institucionau entre era Generalitat de Catalonha e eth Conselh Generau d’Aran. Era existéncia der IEA-AALO refòrce era existéncia deth Conselh Generau d’Aran e aguest n’ei eth prumèr e maxim valedor.
Entath desvolopament coordinat dera oficialitat der occitan en Catalonha era Generalitat de Catalonha e eth Conselh Generau d’Aran creèren eth Conselh de Politica Lingüistica der occitan-aranés composat per quate representants de cada ua des dues institucions. En gèr de 2014 era Generalitat publiquèc eth Decret que convertie er Institut d’Estudis Aranesi en acadèmia de Catalonha. Entad açò manaue ath Conselh de Politica Lingüistica der occitan-aranés que nomenèsse  persones deth mon dera promocion e der estudi der occitan entà constituir era Acadèmia.
Eth 3 de juriòl de 2014 es quinze persones designades aprovèren es estatuts e escuelheren es prumèrs cargues de representacion dera entitat.
Pèire Bèc, er insigne, acceptèc era propòsta de formar-ne part, mès es ingratituds dera vida impediren qu’arribèsse ath 3 de juriòl. Li’n faltèren cinc dies, e,…donques que manifestèc era sua volentat d’èster part, le’n cau considerar un membre fondador. Ath dejós, dera denominacion dera institucion calerie escríuer: “creada pera Generalitat de Catalonha e peth Conselh Generau d’Aran, damb Pèire Bèc e 15 occitans mès”

Ena session constitutiua deth 3 de juriòl s’escuelhec eth prumèr Conselh Permanent enes persones de Jusèp Loís Sans coma president, Angelina Cases coma vicepresidenta, Ròsa Salgueiro coma secretària e Miquèu Segalàs coma vocau.
Des dera organizacion se met en foncionament aguesta institucion damb ua tripla volentat:
1.- Era d’èster utils ad aqueri qu’empleguen era variant aranesa dera lengua, as mèstres des escòles araneses, ara administracion, as particulars,… Mos cau consolidar era referéncia. Era indefinicion d’aguesta referéncia cree massa dubtes e incerteses en aqueri que militen en emplec dera lengua pròpria d’Aran.
2- Era d’ajudar a consolidar era identitat en ua tripla línia: era identitat aranesa que justifique era existéncia d’un autogovèrn, e que vire ath torn deth sòn hèt lingüistic diferenciat, n ‘ocupe eth prumèr lòc. E era identitat catalana que se manifèste en un respècte pera nòsta lengua, qu’ei exportable ath mon sancer coma element pròpri d’ua personalitat que s’identifique peth respècte des identitats. E, tanben, era identitat que s’exprèsse a trauès dera defensa deth modèl academic catalan. Mos cau promòir aguest modèl, coma naua acadèmia. Amassa damb es autes acadèmies de Catalonha auem de contribuir a hèr de Catalonha un referent.
3.- Era de contribuir ara recuperacion dera lengua occitana e de collaborar damb totes es institucions que caminen, per un aute camin, en madeish sens. Occitània ei grana e a generat diuèrses institucions damb es que mos i apròpen diuèrsi punts des nòstes finalitats. Neishem damb era volentat de somar e per aguest motiu entraram en contacte, e cercaram línies d’accion conjunta, damb aqueres institucions dera lengua occitana que d’ua forma o auta procuren ua solucion as qüestions normatives: Felibritge, Consistòri deth Gai Saber-Acadèmia Occitana, Congrés Permanent dera Lenga Occitana, Conselh dera Lenga Occitana… e d’autes qu’an objectius semblants, que dilhèu en aguesti moments son mens visibles, mès non pas mens importantes, coma per exemple eth Comitat dera Lenga des Nauti Pirinèus. E, prioritariament auem d’estudiar era forma lingüistica occitana qu’emplegue era administracion francesa, coma referéncia, e mos cau valorar-la e auer-la en compde. Ei era forma deth podèr. Mos cau veir quines posicions lingüistiques an pres enes valades d’Itàlia, e en Monegue e auer-les en consideracion.
Trebalham damb era volentat d’amassar e d’anar endeuant,… damb toti!

Jusèp Loís Sans Socasau

President

Val d’Aran, noveme 2014